Bilim İlaç 2011 Raporu ve GRI-G3 Yıllarının İncelikleri

bilmkapİlaç sektörünün iddialı firmalarından Bilim İlaç, yıllardır kurumsal sorumluluk hakkında pek çok etkinlikte bulunuyor, sürdürülebilirlik raporlarına ayrı bir önem veriyor. Rapor “Türkiye’de GRI tarafından A+ seviye ile onaylanan ilk rapor oldu” yazısıyla tanıtılıyor.

Rapora ilişkin ilk olumsuz eleştirimiz bu ifade ile ilgili olmalı. Çünkü GRI G3 kapsamındaki notlandırmalar okuyucuyu yanlış yönlendirebilir. Sürdürülebilirlik raporları hakkında rehber metinler hazırlayan GRI (Global Reporting Initiative-Küresel Raporlama Girişimi), 3. nesil raporlama standartlarında (G3) raporun kapsam genişliğine göre C, B veya A düzeyinde puanlar veriyordu. Daha çok konu hakkında bilgi sağlayan raporlar A kapsamına yaklaşıyordu; fakat bu durum her A raporun C raporlardan daha üstün olduğu anlamına gelmiyordu. Yani A, B ve C genişliğe ilişkin bir ifadeydi, oysa bizi asıl ilgilendiren derinlik olmalı.

Artık GRI, G4 seviyesini tanıttığı ve G4’te tüm bu notlandırmalar ortadan kalktığı için konuyla ilgili yazdıklarımız ilerleyen yıllarda değişecek elbette. Fakat Bilim İlaç’ın raporlarında nasıl bir yol izlendiğini tartışmak için G3 yıllarına ilişkin sorgulamalarımıza devam edebiliriz.

G3’ün etkin olduğu yıllarda eğer rapor yazan şirket, yazdığı raporun uygunluğunu bağımsız bir kuruluşa denetletirse sahip olduğu A, B, C harflerinin yanına bir de “+” işareti kondururdu. Son olarak tüm raporlama bittikten sonra, firma raporu “sadece şekil açısından” denetlemesi için GRI’a gönderirse bir de GRI onayı alırdı. Fakat bu onay aslında GRI’ya maddi katkı sağlamak için yapılırdı. GRI ise bunun karşılığında logosunun raporda kullanılmasına izin verirdi. Sonuç olarak “Türkiye’de GRI tarafından A+ seviye ile onaylanan ilk rapor” ifadesi bana göre rapora illa medyatik bir özellik kazandırmak için zorla kullanılmış bir ifade.

Gelelim içerikle ilgili birkaç konuya:

  • 258 sayfalık rapor gereksiz şekilde oldukça uzun, sürekli birbirini tekrar eden konular var. Dolayısıyla raporda Bilim İlaç’ın derdinin “bir şeyler açıklamak” yerine, daha çok “kendisini övmek” olduğu izlenimi ediniliyor.
  • 14-25. sayfalar arası yalnızca Bilim İlaç’ı anlatan bir katalog işlevi görüyor. Benzer ifadelerle dolu sayfalar rapor boyunca kendisini tekrar ediyor.
  • Kurumsal metinler arasında en az abartı sürdürülebilirlik raporlarında olmalı. Örneğin 108. sayfada ayrı bir bölüm olarak verilen “ücret ve emeklilik politikası” sayfasında şöyle bir ifade var:
    “Devletin çalışanların emekli olmaları için tanımladığı yasal uygulamalar kapsamında şirketimiz, çalışanları için yasal olarak belirlenen emeklilik primlerini yatırmaktadır”
    Yani kısaca Bilim İlaç, emeklilik ile ilgili yasal süreçleri uyguluyormuş! Eğer yasalara uygunluk özel olarak belirtilip, anlatılması gereken bir durumsa, demek ki seçenekler arasında yasal süreçlere uymamak da var!
  • 223. sayfadan 227. sayfaya kadar anlatılan çevre dostu uygulamaların çoğu birbiriyle aynı. Yani aslında özet olarak malzemeleri dikkatli seçip, kağıttan tasarruf yapıyorlar fakat bunları ballandıra ballandıra anlatmak 4 sayfa tutuyor.
  • Diğer pek çok konuda malum olanı bile anlatan rapor, nedense 238 ve 239. sayfada belirtilen karbon ayak izi ölçümü hakkında pek fazla ifade içermiyor. Acaba 2011’de toplam 28.185 C02 eşdeğerinde karbon salınımına neden olan kurumsal etkinlikler nasıl yorumlanmalı?

Manipüle edilmiş, fazla abartılmış veri ve ifadelere rastlamak da mümkün:

Örneğin, 120. sayfada kariyer değerlendirmesine alınan kadın çalışanlar %62, erkekler %78 olarak verilmiş. Bu veriler oldukça büyük yazılmış. Yüzdelerin neredeyse birbirlerine eşit olmaları vurgulanmış. Yani Bilim İlaç’ta bir çeşit kadın-erkek fırsat eşitliğinin bulunduğu anlatılmak istenmiş.
Oysa, 95. sayfadaki daha net rakamlardan anladığımız kadarıyla çalışanların tümünün %19,3’ü kadın, %80.7’si erkek.
Yani:
Kadın ve erkeklerin şirket içindeki mevcudiyetine bakarsak bu verilerin gerçek yüzünü görürüz. Diyelim şirkette 100 kişi çalışıyor. Bunların 20’si kadın. Kadınların %60’ı kariyer planlaması alıyorsa demek ki 12 kadının kariyeri planlanıyor.
Şirkette 80 erkek var. %78’inin kariyeri planlanıyorsa, kariyeri planlanan erkek sayısı 62.
%62 ve %78 birbirlerine çok yakın görünüyordu değil mi? Oysa asıl ortalama 12 kadına karşılık 62 erkek olmalı!
Yani kariyer planlaması alan erkeklerin sayısı, kadınların sayısından %500 fazla!
Son olarak ben sade bir okuyucu olarak, bu rapordan bir ilaç şirketi olarak Bilim İlaç’ın tanıtım amaçlı üretiği ürünler hakkında bilgi almak isterdim. Doktorlara verdikleri not defterlerini, ajandaları vs çevre dostu mu seçiyorlar? Bu konu hakkında raporda 59, 109 ve 225. sayfalarda “promosyon malzemelerimizi geri dönüşümlü malzemelerden seçiyoruz” gibi muğlak bir ifade var. Üretilen promosyon ürünlerin miktarı dahi açıklanmıyor. Promosyonların karbon ayak izleri kolaylıkla hesaplanabilir aslında, ama bu konu hakkında da herhangi bir veri yok.
Bilim İlaç’ın yıllardan beri sürdürdüğü harika kurumsal sorumluluk örnekleri var. Bilim İlaç’ın özellikle çalışan gönüllülüğü konusunda Türkiye’nin en öncü şirketi olduğunu söylemek mümkün. Fakat bunun gibi şirket kataloğuna dönmüş, şişirilmiş ve abartılmış raporlar Bilim İlaç’ın etkinliklerine yakışmıyor. Raporun içeriğinde yer alan pek çok önemli konu, sırf yazmak için yazılmamış gerçek bilgi, diğerlerinin arasında kayboluyor.
Raporların bir metin olduğu ve raporların okunabilir olmasının önemi unutulmamalı.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.